Birtukan is zoveelste oppositieleider die naar VS vertrekt

Posted on March 14, 2011

0



Ethiopië dreigt zijn prominentste oppositieleider kwijt te raken. Birtukan Mideksa, een nationaal icoon, vertrekt voor ’maximaal een half jaar’naar de Verenigde Staten. Of ze terugkeert en haar politieke carričre vervolgt is voor iedereen, inclusief haar partij, een raadsel.

Birtukan is de belangrijkste opponent van de Ethiopische premier Meles Zenawi en zat jarenlang in de cel wegens ‘landverraad’. Bij haar vrijlating ruim vier maanden geleden, volgens de overheid een ‘humanitaire geste’ na ‘officiële excuses’ aan het volk en de leiders van Ethiopië, verwelkomden honderden buurtgenoten haar zingend in de straten rond haar huis in hoofdstad Addis Abeba.

Tot teleurstelling van velen weigert de 36-jarige oud-rechter, van wie sommigen hadden gehoopt dat ze de ‘Ethiopische Nelson Mandela’ zou zijn, sindsdien over politiek te praten. Volgens Negaso Gidada, haar plaatsvervanger als leider van oppositiepartij de Eenheid voor Democratie en Rechtvaardigheid (UDJ), komt dat niet door dwang vanuit de overheid, zoals velen vermoeden, maar omdat Birtukan gebroken uit de cel is gekomen en aandacht aan haar familie wil besteden. “Ze heeft fysieke en psychologische schade geleden”, zegt hij. “En heeft tijd nodig om te herstellen”.

Negaso benadrukt dat Birtukan officieel nog altijd oppositieleider is en dat wat hem betreft ook blijft. Er zijn niet veel supporters die het nog geloven. Zolang Birtukan in Ethiopië is, zal ze blijven zwijgen, zeggen ze. Haar reis naar Amerika, waar ze met haar dochtertje zal verblijven, wordt door hen gezien als de zoveelste politieke vlucht uit Ethiopië, een land dat volgens Negaso een “eenpartijstaat naar Chinees voorbeeld” is.

De ellende voor Birtukan begon in 2005. Dat jaar leek Ethiopië voor het eerst in de historie wat te kiezen te hebben. Wat een democratisch feestje had moeten worden, liep uit op een slagveld. Na onenigheid over de voorlopige uitslag, trokken demonstranten de straat op. Hun protest werd met buitensporig geweld neergeslagen. Daarbij vielen tweehonderd doden. Duizenden, onder wie journalisten en oppositieleiders, werden gearresteerd. Birtukan kreeg levenslang.

Sindsdien heeft het EPRDF zijn grip op de samenleving verscherpt. Met verschillende oppositieleiders als politiek vluchteling in het buitenland en Birtukan in de cel, wist de regeringspartij tijdens de meest recente verkiezingen in mei 2010 99,6 procent van de stemmen te behalen. Volgens premier Meles was de overwinning het gevolg van door zijn partij geboekte ‘economische groei en ontwikkeling’. Waarnemers van de Europese Unie hielden het op ‘oneerlijke verkiezingen’.

De vrijlating van Birtukan had plaats een week na de inauguratie van de nieuwe regering en het door het EPRDF gedomineerde parlement. Dat is geen toeval, aldus haar partijgenoten, maar een strategie om eerst Meles’ verkiezingsoverwinning te verzekeren en vervolgens een goede beurt te maken bij de internationale gemeenschap. Diplomaten noemden Birtukan’s vrijlating een “democratisch stap vooruit”.

Dr. Hailu Araaya, bestuurslid en woordvoerder van de UDJ, ziet geen democratische vooruitgang. De oppositie moet volgens hem, ondanks de ernstig verzwakte positie, blijven strijden tegen wat hij een “angstzaaiend totalitair regime” noemt. Als enige zetelhouder onderhandelt de UDJ al maanden met andere oppositiegroepen over de vorming van een ‘politiek front’. Zonder succes: er is onenigheid over wie de club gaat leiden. Volgens Hailu hangt het lot van de oppositie en zijn partij niet af van één persoon, zelfs niet van Birtukan, maar voegt er aan toe: “Zolang ze geen ‘nee’ heeft gezegd op onze velen verzoeken, houden we hoop op een terugkeer. We zullen op haar wachten”.

Dit artikel verscheen op donderdag 10 maart 2011 in Dagblad Trouw (pdf)

Advertisements